Nám da: Vì sao khoảng 90% người mắc là phụ nữ?

Ánh nắng là nguyên nhân quen thuộc được nhắc đến khi nói về nám da, nhưng đây chưa phải yếu tố duy nhất gây ra tình trạng này. Trên thực tế, phụ nữ bị nám nhiều hơn nam giới khoảng 9–10 lần, một phần do những biến động nội tiết trong thai kỳ và khi sử dụng thuốc tránh thai. Vậy vì sao nội tiết lại có liên quan đến sự khác biệt này? Và liệu nám có dễ xuất hiện hơn ở một số giai đoạn trong cuộc đời người phụ nữ?

Phụ nữ có dễ bị nám da hơn nam giới không?

Theo một tổng quan dịch tễ về nám da (2015), phụ nữ bị nám da nhiều hơn nam giới khoảng 9 đến 10 lần, tức là ước tính trong 10 người bị nám thì có khoảng 9 người là nữ. Trên thực tế, tỷ lệ này thay đổi khá nhiều theo từng quốc gia:

• Ấn Độ: Cứ 1 nam giới mắc nám thì có khoảng 6 phụ nữ.
• Singapore: Tỷ lệ này là khoảng 21 nữ trên 1 nam.
• Brazil: Số phụ nữ mắc nám cao gấp khoảng 39 lần nam giới.

Tại Việt Nam, một nghiên cứu tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ và Viện Nghiên cứu Da thẩm mỹ Quốc tế FOB cũng ghi nhận cả 97 bệnh nhân nám đều là nữ. Như vậy, dù tỷ lệ cụ thể thay đổi theo từng quốc gia, các nghiên cứu đều cho thấy nữ giới chiếm phần lớn trong nhóm người mắc nám da.

Vì sao phụ nữ bị nám nhiều hơn nam giới?

Một trong những lý do khiến phụ nữ dễ bị nám hơn là sự thay đổi nội tiết tố. Trong thai kỳ, estrogen và progesterone tăng cao, còn thuốc tránh thai cũng có thể ảnh hưởng tới hormone, gián tiếp khiến da bị nám. Theo Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ (AAD), nám thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi 20–40. Một tổng quan dịch tễ năm 2014 cũng ghi nhận khoảng 40–50% trường hợp nám ở nữ khởi phát trong thai kỳ hoặc khi sử dụng thuốc tránh thai đường uống.

Tuy nhiên, không phải phụ nữ bị nám nào cũng do nội tiết. Bởi vẫn còn nhiều nguyên nhân khác ảnh hưởng lớn không kém như ánh nắng và di truyền, khiến các mảng nâu xuất hiện hoặc đậm màu hơn. Vì vậy, ngay cả khi không mang thai hay sử dụng thuốc tránh thai, phụ nữ vẫn có thể bị nám da.

Những giai đoạn nội tiết thay đổi ở phụ nữ làm nám da xuất hiện

Nám nội tiết là cách gọi thường dùng để chỉ tình trạng nám có liên quan đến những thay đổi hormone trong cơ thể, chẳng hạn khi mang thai hoặc sử dụng thuốc tránh thai.

Khi mang thai

Theo thống kê, có từ 5% đến 46% phụ nữ bị nám trong quá trình mang thai. Các mảng nám này có thể tự mờ dần sau khi sinh, và bạn có thể tìm hiểu rõ  hơn ở bài viết: nám sau sinh có tự hết không.

Khi dùng thuốc tránh thai

Các nghiên cứu trước đây ghi nhận có khoảng 8 đến 34% phụ nữ dùng thuốc tránh thai phối hợp (loại chứa cả estrogen và progestin) bị nám. Tuy nhiên nám do dùng thuốc tránh thai có thể mờ dần sau khi bạn ngừng thuốc. Sumdfine đã có bài viết riêng về nám da do thuốc tránh thai để bạn tham khảo trước khi gặp bác sĩ.

Tiền mãn kinh, mãn kinh và liệu pháp hormone

Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, nội tiết tố thay đổi có thể khiến nám da giảm đi hoặc bùng phát mạnh hơn. Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ nám thấp hơn ở phụ nữ sau 50 tuổi, trong khi những nghiên cứu khác vẫn phát hiện nám ở phụ nữ sau mãn kinh, thậm chí ở cả những vùng da ngoài mặt.

Ngoài ra, phụ nữ sử dụng liệu pháp hormone thay thế cũng có thể gặp tình trạng nám. Nên nếu đang sử dụng liệu pháp hormone và nhận thấy da xuất hiện hoặc đậm màu hơn, bạn nên trao đổi với bác sĩ đang theo dõi.

Bị nám da do nội tiết phải làm sao?

Bị nám da do nội tiết phải làm sao?

Nếu nám xuất hiện khi mang thai hoặc sử dụng thuốc tránh thai, bạn vẫn cần chú ý chống nắng hằng ngày. Nội tiết có thể thay đổi theo từng giai đoạn, nhưng ánh nắng là yếu tố bạn có thể chủ động hạn chế để tránh khiến các mảng nám đậm màu hơn. Còn việc sử dụng sản phẩm trị nám cần được cân nhắc dựa trên tình trạng cụ thể và giai đoạn bạn đang trải qua.

Theo AAD, người bị nám nên sử dụng kem chống nắng phổ rộng có SPF từ 30 trở lên, thoa lại ít nhất sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời. Bạn cũng nên đội mũ rộng vành, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nắng và tìm bóng râm khi cần.

Khi chọn kem chống nắng dùng hằng ngày, ngoài chỉ số SPF và PA, bạn nên chú ý đến kết cấu và nhu cầu sử dụng để duy trì thói quen đều đặn. Bạn có thể tham khảo một số dòng sản phẩm chống nắng phổ biến từ Sumdfine:

Sumdfine Hydra Age Defense Sun Cream SPF50+ PA++++ phù hợp với da khô hoặc những người thích kem chống nắng không nâng tông. Công thức sử dụng 7 màng lọc tia UV, kết hợp Niacinamide, Panthenol, Adenosine và chiết xuất rau má.

Sumdfine Sunscreen SPF50+ PA++++ Tone Up phù hợp với da thường, da hỗn hợp hoặc da hơi dầu. Sản phẩm có hiệu ứng nâng tông, giúp da trông sáng hơn ngay sau khi thoa mà không cần thêm một lớp kem nền.

Ngoài tia UV, ánh sáng nhìn thấy cũng có thể khiến nám đậm màu hơn. Vì vậy, AAD khuyên người bị nám cân nhắc sử dụng kem chống nắng có màu chứa iron oxide để tăng cường bảo vệ da trước loại ánh sáng này.

Nếu không mang thai, không cho con bú và muốn làm mờ các mảng nâu đã có, bạn có thể dùng thêm một sản phẩm giảm nám bên cạnh kem chống nắng, vì chống nắng giúp hạn chế nám đậm thêm chứ không tác động trực tiếp lên phần sắc tố đã hình thành. Kem giảm nám Sumdfine White Dark Spot được Sumdfine xây dựng quanh Arbutin 5%, hoạt chất ức chế enzyme tyrosinase tham gia tạo melanin, kèm Sodium Hyaluronate và chiết xuất rau má, trà xanh, lô hội giúp da giữ ẩm trong thời gian dùng.

Bên cạnh chống nắng, việc chăm sóc và điều trị nám cần phù hợp với từng giai đoạn:

• Nếu đang mang thai: AAD khuyên nên chờ đến sau khi sinh mới điều trị nám. Trong thời gian này, bạn không nên tự sử dụng thuốc hoặc sản phẩm đặc trị nám mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ đang theo dõi thai kỳ.
• Nếu đang cho con bú: Hãy hỏi bác sĩ về độ phù hợp của từng hoạt chất trước khi sử dụng sản phẩm trị nám.
• Nếu đang dùng thuốc tránh thai: Khi thấy nám xuất hiện hoặc đậm màu hơn, bạn nên trao đổi với bác sĩ kê đơn để được tư vấn. Không tự ý ngừng hoặc đổi thuốc.

Nám xuất hiện trong thai kỳ có thể mờ dần sau khi sinh, tương tự như nám liên quan đến thuốc tránh thai có thể cải thiện sau khi ngừng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng tự hết hoặc hết hoàn toàn. Nếu nám vẫn kéo dài, ngày càng đậm màu hoặc bạn muốn điều trị sớm, hãy đến gặp bác sĩ da liễu để được tư vấn.

Bạn có thể đọc thêm bài Nám da có tự hết không? để hiểu rõ hơn khả năng cải thiện của nám trong từng trường hợp.