Da khô vào mùa đông: 8 cách xử lý giúp da mềm mịn bớt căng rát hơn

Khi nhiệt độ và độ ẩm không khí cùng giảm vào mùa đông, làn da mất nước nhanh hơn tốc độ tự bù lại, dẫn đến khô, bong tróc và ngứa. Đây không đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ, mà là dấu hiệu cho thấy hàng rào bảo vệ da đang suy yếu. Theo Viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), phần lớn tình trạng da khô mùa đông có thể cải thiện ngay tại nhà nếu bạn điều chỉnh đúng vài thói quen. Bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ nguyên nhân thật sự và 8 cách chăm sóc đã được kiểm chứng, thay vì những mẹo truyền miệng.

Vì sao da bị khô hơn vào mùa đông?

Da khô vào mùa đông là kết quả của việc da mất nước nhanh trong khi lượng dầu tự nhiên bảo vệ bề mặt lại bị bào mòn. Khi không khí lạnh và khô, độ ẩm trong lớp sừng bốc hơi ra môi trường dễ dàng hơn, khiến da căng, ráp và bong vảy.

Không khí lạnh, độ ẩm thấp và gió hanh khô

Mùa đông mang theo không khí lạnh chứa rất ít hơi nước, cộng với gió hanh thổi liên tục. Hai yếu tố này tạo ra chênh lệch độ ẩm lớn giữa da và môi trường khiến nước trong da liên tục bị kéo ra ngoài. Đây là lý do cùng một làn da nhưng vào mùa đông lại khô hơn hẳn các mùa khác.

Lò sưởi, điều hòa và nước nóng làm mất lớp dầu tự nhiên

Nghịch lý là nhiều thói quen giữ ấm lại làm da khô thêm. Lò sưởi và điều hòa nóng làm giảm độ ẩm trong phòng, còn nước nóng khi tắm rửa hòa tan và cuốn trôi lớp dầu tự nhiên vốn có nhiệm vụ khóa ẩm cho da. Da mất lớp dầu này sẽ không còn giữ được nước, nhanh chóng trở nên khô và nhạy cảm hơn.

Hàng rào lipid suy yếu khiến da mất nước qua biểu bì

Vào mùa đông lượng lipid tự nhiên trong da giảm làm hàng rào bảo vệ da kém hiệu quả. Nước thoát ra ngoài qua biểu bì nhiều hơn và tác nhân kích ứng dễ xâm nhập hơn, khiến da khô ráp sần sùi hơn vào mùa lạnh.

Dấu hiệu nhận biết da khô mùa đông gồm những gì?

Da khô mùa đông thường biểu hiện qua nhiều dấu hiệu dễ nhận thấy:

• Da căng, ráp khi sờ vào, nhất là sau khi rửa mặt hoặc tắm.
• Bong tróc, xuất hiện vảy trắng hoặc mảng da khô.
• Đỏ nhẹ, ngứa hoặc cảm giác châm chích, nóng rát.
• Nứt nẻ ở các vùng tiếp xúc nhiều như má, môi, mu bàn tay.

Bạn cũng cần phân biệt da khô và da mất nước vì hai tình trạng này rất dễ bị nhầm lẫn. Da khô là loại da thiếu dầu tự nhiên, thiếu lipid nên cần được làm mềm và khóa ẩm. Da mất nước là tình trạng da thiếu nước tạm thời, dù vẫn có thể đổ dầu nhưng bên trong lại thiếu ẩm, vì vậy cần các thành phần cấp nước và hút ẩm. Vào mùa đông, hai tình trạng này có thể xuất hiện cùng lúc. Vì thế chăm sóc da nên kết hợp cả cấp nước và khóa ẩm thay vì chỉ chọn một trong hai.

8 cách chăm sóc da khô vào mùa đông giúp giảm khô rát hiệu quả

Những cách dưới đây đều dựa trên khuyến nghị của chuyên gia da liễu, ưu tiên hiệu quả thực tế hơn là mẹo dân gian.

1. Dưỡng ẩm ngay khi da còn ẩm. Bạn có thể thoa kem dưỡng trong vài phút sau khi rửa mặt hoặc tắm, lúc da vẫn còn hơi ẩm. Cách này thường gọi là “khóa ẩm sau khi làm sạch”, giúp giữ lại lượng nước vừa được bổ sung thay vì để nó bốc hơi.
2. Chọn kem dưỡng theo ba tầng: cấp nước, làm mềm, khóa ẩm. Một sản phẩm tốt cho mùa đông nên có chất hút ẩm (hyaluronic acid, glycerin) để kéo nước vào da, chất làm mềm (ceramide, bơ hạt mỡ) để lấp đầy khoảng trống giữa các tế bào, và chất khóa ẩm (petrolatum) để ngăn nước thoát ra. Bạn có thể tham khảo cách chọn kem dưỡng ẩm cho da khô nhạy cảm để phối đúng kết cấu.
3. Tắm nước ấm và giới hạn 5-10 phút. Thay vì dùng nước quá nóng, bạn nên tắm nước ấm và rút ngắn thời gian tắm trong khoảng 5 đến 10 phút vào mùa đông. Nước nóng kéo dài làm mất lớp dầu tự nhiên nhanh hơn và khiến da càng khô sau khi tắm.
4. Dùng sữa rửa mặt và sữa tắm dịu nhẹ, không hương liệu. Sản phẩm tẩy rửa mạnh hoặc nhiều hương liệu dễ phá vỡ hàng rào ẩm. Ưu tiên loại không tạo bọt mạnh và chỉ rửa mặt một đến hai lần mỗi ngày vào mùa đông.
5. Ưu tiên kem đặc hoặc thuốc mỡ thay vì lotion lỏng. Theo AAD, các loại kem và thuốc mỡ giữ ẩm tốt hơn lotion dạng lỏng vì chứa nhiều thành phần khóa ẩm hơn. Với da rất khô, một lớp kem đặc thoa buổi tối sẽ giúp da phục hồi qua đêm.
6. Dùng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ. Khi lò sưởi hoặc điều hòa làm khô không khí, máy tạo độ ẩm giúp bù lại lượng ẩm cho môi trường, từ đó giảm tốc độ mất nước của da. Đặt máy trong phòng ngủ và bật khi ngủ là thời điểm hiệu quả nhất.
7. Thoa kem chống nắng SPF 30 trở lên mỗi sáng. Tia UV vẫn gây hại cho da ngay cả trong những ngày đông ít nắng và làm suy yếu hàng rào da. Sử dụng kem chống nắng phổ rộng SPF từ 30 trở lên hằng ngày. Với da khô, nên chọn kem chống nắng dành cho da khô có thêm thành phần dưỡng ẩm.
8. Tẩy tế bào chết dịu nhẹ, đúng tần suất. Tẩy tế bào chết giúp da hấp thu kem dưỡng tốt hơn, nhưng làm quá thường xuyên sẽ phá vỡ hàng rào ẩm. Mùa đông nên ưu tiên tẩy tế bào chết hóa học dịu nhẹ, và tạm dừng hoàn toàn khi da đang nứt nẻ hoặc kích ứng.

Để biến 8 cách trên thành lịch chăm sóc cụ thể buổi sáng và buổi tối, bạn có thể xem thêm các bước skincare cho da khô và điều chỉnh theo độ khô của da mình.

Những sai lầm khiến da càng khô hơn vào mùa đông

Nhiều thói quen tưởng vô hại lại làm tình trạng khô da nặng thêm:

1. Bôi dầu ô liu lên da khô, nứt nẻ: Đây là mẹo được truyền miệng phổ biến nhưng bằng chứng khoa học lại cho thấy điều ngược lại. Một thử nghiệm cho thấy dầu ô liu bôi lên da làm tổn thương hàng rào bảo vệ và có thể khởi phát hoặc làm nặng thêm viêm da cơ địa. Nếu muốn dùng dầu, hãy chọn sản phẩm dưỡng được bào chế cho da thay vì dầu ăn.
2. Rửa mặt, tắm quá nhiều lần và tẩy tế bào chết khi da đang nứt: Càng làm sạch nhiều, lớp dầu bảo vệ càng hao hụt. Tẩy tế bào chết trên vùng da đang tổn thương chỉ khiến vết nứt sâu hơn và lâu lành.
3. Dùng nước quá nóng và chà xát mạnh khi lau khô: Nước nóng và việc lau mạnh bằng khăn đều lấy đi độ ẩm còn lại trên da. Sau khi tắm, hãy thấm nhẹ bằng khăn mềm và giữ lại một chút hơi ẩm trước khi thoa kem dưỡng.

Nếu bạn đang tìm một bước dưỡng ẩm chuyên sâu nhưng vẫn đủ dịu nhẹ cho làn da khô và nhạy cảm trong mùa đông, Sumdfine Repair Serum B5 là một lựa chọn đáng cân nhắc. Serum chứa D-Panthenol (vitamin B5) ở tỷ lệ 5% cùng Sodium Hyaluronate, hỗ trợ cấp ẩm và củng cố hàng rào bảo vệ da.  Hoạt chất này cũng đã được nghiên cứu lâm sàng ghi nhận khả năng cải thiện độ ẩm và chức năng hàng rào da. Kết cấu gel lỏng, không cồn khô và không hương liệu nên phù hợp dùng trước kem dưỡng cả sáng lẫn tối.

Nên làm gì để hỗ trợ da khô mùa đông từ bên trong?

Chăm sóc bên ngoài sẽ hiệu quả hơn khi kết hợp với thói quen sinh hoạt phù hợp và biết giới hạn của việc tự chăm sóc tại nhà.

Uống đủ nước và bổ sung chất béo lành mạnh

Uống đủ nước trong ngày và bổ sung thực phẩm giàu omega-3 cùng vitamin A như cá béo, quả bơ, cà rốt có thể hỗ trợ sức khỏe làn da từ bên trong. Đây là yếu tố bổ trợ chứ không thay thế việc dưỡng ẩm ngoài da. Nếu da khô đi kèm dấu hiệu thiếu hụt dinh dưỡng, bạn có thể tìm hiểu thêm da khô nên bổ sung dưỡng chất gì.

Bảo vệ da tay, môi và vùng da cơ thể

Da tay, môi và cẳng chân thường khô và nứt sớm hơn vì ít tuyến dầu và tiếp xúc nhiều với môi trường. Hãy đeo găng tay khi ra ngoài trời lạnh hoặc khi rửa chén với nước nóng, và dùng son hoặc sáp dưỡng cho môi.

Khi nào da khô mùa đông cần khám bác sĩ da liễu?

Phần lớn da khô mùa đông cải thiện được tại nhà, nhưng có những trường hợp cần chuyên gia. Nhưng nếu da đỏ nhiều, ngứa dữ dội, nứt chảy máu, hoặc không cải thiện sau vài tuần chăm sóc đúng cách, đó có thể là dấu hiệu của chàm khô (viêm da do khô, còn gọi là xerotic eczema) chứ không đơn thuần là da khô thông thường. Khi đó bạn nên đi khám da liễu để được kê phương pháp điều trị phù hợp.