Lý do dùng kem chống nắng bị nổi mụn & Cách xử lý

Kem chống nắng là bước không thể thiếu trong chu trình chăm da, đặc biệt với khí hậu nắng gắt quanh năm ở Việt Nam. Thế nhưng, không ít người lại gặp một tình huống khá trớ trêu: Cứ dùng kem chống nắng là sau vài ngày, da bắt đầu nổi mụn ẩn hoặc mụn viêm nhiều hơn trước. Liệu có phải kem chống nắng đang làm da nổi mụn?

Thực tế, không phải mọi nốt mụn xuất hiện sau khi bôi kem chống nắng đều bắt nguồn từ chính sản phẩm. Đó có thể là phản ứng kích ứng, tình trạng bít tắc lỗ chân lông hoặc một vấn đề da liễu khác nhưng dễ bị nhầm với mụn. Trong bài viết này, Sumdfine sẽ giúp bạn nhận biết các nguyên nhân thường gặp, hướng dẫn cách kiểm tra liệu kem chống nắng có thực sự là thủ phạm và gợi ý cách xử lý phù hợp để bạn vẫn bảo vệ da trước ánh nắng mà không phải đánh đổi bằng làn da sạch mụn.

7 nguyên nhân phổ biến khiến kem chống nắng gây mụn

1. Chọn kem chống nắng không phù hợp với tình trạng da

Không phải kem chống nắng nào cũng hợp cho mọi loại da. Chẳng hạn, một sản phẩm được phát triển riêng cho da khô hoặc da lão hóa với nhiều thành phần dưỡng ẩm thường không phải là lựa chọn phù hợp cho da dầu, da mụn hoặc da đang điều trị bằng BHA, Retinol. Đây là lý do khiến mụn nổi thêm và dai dẳng mãi không hết, vì sai dòng ngay từ đầu thì mọi bước chăm da phía sau đều phải gồng theo.

Xem thêm: Những kem chống nắng không nên sử dụng.

2. Kem chống nắng có kết cấu quá đặc

Cùng một chỉ số chống nắng, hai sản phẩm có thể cho cảm giác hoàn toàn khác nhau nếu khác kết cấu. Dạng kem đặc, nhiều dầu và chất tạo màng sẽ nằm lâu trên bề mặt da, trộn với bã nhờn tiết ra suốt ngày và đọng lại ở vùng chữ T. Da dầu gặp loại này thường thấy nặng mặt, bết dính, rồi hậu quả sau đó là nổi mụn.

Một lưu ý là các dòng kem chống nắng có SPF rất cao đôi khi được làm đặc hơn để giữ được chỉ số đó, nên nếu bạn thấy nặng mặt thì thử một bản kết cấu nhẹ hơn, chứ không phải cứ hạ chỉ số SPF xuống là xong.

3. Không tẩy trang kỹ càng cuối ngày

Đây có thể là lỗi phổ biến nhất. Kem chống nắng, đặc biệt loại chống nước, bám rất chặt trên da và không tan hết chỉ với sữa rửa mặt thông thường. Cặn dầu và màng lọc còn sót lại chính là thủ phạm hàng đầu gây mụn ẩn, mụn viêm.

Tuy vậy, nhiều người cố gắn làm sạch kem chống nắng bằng việc chà xát mạnh tay hoặc dùng khăn, bông tẩy trang để cố “rửa cho thật sạch”. Theo khuyến nghị của Viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), việc chà xát chỉ khiến da đang có mụn thêm kích ứng, và làm da dễ tổn thương và nổi mụn hơn.

4. Bôi lớp kem chống nắng quá dày

Nhiều người có tâm lý bôi càng dày càng an toàn, nhưng cách nghĩ này chưa đúng. Vấn đề không nằm ở việc bôi nhiều hay ít, mà ở cách dàn kem lên da. Trút cả lượng kem lên một điểm rồi miết mạnh sẽ tạo mảng dày không đều và dễ vón ở vùng chữ T, đúng nơi da vốn đã tiết nhiều dầu. Cách bôi kem chống nắng đúng là chấm kem thành nhiều điểm nhỏ khắp mặt rồi vỗ nhẹ cho kem tan đều, hoặc chia thành 2 lớp mỏng cách nhau vài phút, miễn là tổng lượng kem vẫn đủ để bảo vệ da đúng như công bố trên bao bì.

5. Dùng kem chống nắng toàn thân cho da mặt

Kem chống nắng body thường chứa nhiều dầu khoáng thô, silicon nặng hoặc hương liệu để tiết kiệm chi phí sản xuất, không được tối ưu cho làn da mặt vốn nhạy cảm hơn. Dùng sai công dụng như vậy rất dễ gây kích ứng và nổi mụn.

6. Kem chống nắng chứa thành phần gây bít tắc lỗ chân lông

Nếu da bạn vốn dễ sinh mụn, trước khi mua một chai kem chống nắng mới, hãy dành 30 giây để kiểm tra xem sản phẩm có chứa hai nhóm thành phần dễ gây bít tắc dưới đây trong bảng thành phần hay không:

• Dầu dừa (Coconut Oil), bơ cacao (Cocoa Butter): dưỡng ẩm rất tốt cho da khô, nhưng lại nằm trong nhóm dễ gây bít tắc nhất nếu da bạn thuộc dạng dầu, dễ mụn.
• Isopropyl Myristate, Isopropyl Palmitate: đây là những chất làm mềm giúp kem tán mượt hơn khi thoa, nhưng đổi lại dễ đọng lại trong lỗ chân lông ở một số làn da.

Không phải ai gặp các thành phần này cũng nổi mụn, mức độ nhạy cảm còn tùy cơ địa từng người. Nhưng nếu gần đây bạn vừa đổi sang một chai kem chống nắng mới và mụn bùng lên trong khoảng 1-2 tuần sau đó, đây là chỗ nên soi đầu tiên trước khi kết luận do nguyên nhân khác.

7. Sử dụng kem chống nắng đã hỏng

Kem chống nắng để ở nơi quá nóng, như cốp xe hoặc gần cửa sổ, dễ bị tách lớp và biến chất. Khi công thức đã biến chất, khả năng bảo vệ giảm sút và da cũng dễ bị kích ứng hơn do nhũ tương không còn ổn định. Theo FDA, một chai kem chống nắng không ghi hạn sử dụng nên được coi là hết hạn sau 3 năm kể từ ngày mua, kể cả khi vỏ hộp trông vẫn còn nguyên vẹn.

Tìm hiểu thêm:

• Thời hạn sử dụng kem chống nắng sau khi mở nắp là bao lâu?
• Dấu hiệu nhận biết kem chống nắng hết hạn

Làm sao biết nổi mụn do kem chống nắng hay do nguyên nhân khác?

Cách phân biệt nhanh nhất là nhìn vào mốc thời gian mụn xuất hiện và vị trí mụn nổi trên mặt, chứ không phải chỉ dựa vào việc “gần đây mình mới đổi kem chống nắng”.

• Nhiều khả năng do kem chống nắng: mụn xuất hiện trong khoảng 1-3 tuần sau khi đổi sang chai mới, tập trung ở hai bên má, trán, và thường là mụn ẩn hoặc mụn đầu trắng li ti.
• Nhiều khả năng do nguyên nhân khác: mụn nổi theo chu kỳ hàng tháng, hoặc tập trung nhiều ở vùng cằm và quai hàm, những vị trí mà kem chống nắng thường không phải là thủ phạm chính.

Trường hợp da bị đỏ rát, châm chích hoặc ngứa ngay trong vài giờ đầu sau khi bôi, các nốt sần đều màu và không có nhân mụn rõ ràng, thì đó có thể là dấu hiệu của kích ứng. Trường hợp những nốt sần đỏ tụ quanh miệng và hai bên cánh mũi, dai dẳng dù bạn đã đổi sang sản phẩm khác, rất có thể đó là dấu hiệu của viêm da quanh miệng (rất dễ bị nhầm với mụn trứng cá).

Nếu đã đổi sang một sản phẩm dịu nhẹ hơn và làm sạch đúng cách nhưng tình trạng vẫn không cải thiện sau vài tuần, đừng vội đổi tiếp sang sản phẩm khác. Đổi liên tục trong lúc da chưa kịp phản ứng chỉ khiến tình trạng kích ứng chồng thêm kích ứng. Nếu đã kiên trì đủ lâu mà không thấy khá hơn, gặp bác sĩ da liễu để được chẩn đoán đúng sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc tự đoán.

Cách xử lý khi da nổi mụn do kem chống nắng

Những việc nên làm ngay

Trước khi đổi cả quy trình chăm da, có vài điều chỉnh nhỏ bạn có thể làm ngay:

• Tạm ngừng sản phẩm đang nghi ngờ: nếu mụn bùng lên rõ rệt sau khi đổi sang một chai kem chống nắng mới, ngừng dùng ngay để da có thời gian phục hồi và để bạn xác định đúng nguyên nhân, thay vì vừa dùng vừa đoán.
• Ưu tiên kết cấu lỏng nhẹ hơn là chỉ nhìn vào số SPF: một chai SPF 30-50 dạng gel hoặc sữa lỏng thường dễ chịu hơn cho da dầu mụn so với một chai SPF rất cao nhưng đặc và nhiều dầu. Đây cũng là cách bạn sẽ chịu bôi đủ lượng cần thiết hơn.
• Tối giản chu trình dưỡng da buổi sáng: nếu kem chống nắng bạn dùng đã có khả năng dưỡng ẩm, có thể bỏ bớt bước kem dưỡng hoặc chỉ dùng một lớp toner, serum mỏng trước đó. Da mụn thường phản ứng tốt hơn khi có ít lớp sản phẩm chồng lên nhau.
• Thấm dầu và hạn chế chạm tay lên mặt: dùng giấy thấm dầu nhẹ nhàng vào giữa ngày để loại bớt dầu thừa, đồng thời tránh sờ tay lên mặt thường xuyên vì đây là đường đưa vi khuẩn vào vùng da đang có mụn.

Làm sạch kép vào buổi tối

Đây gần như là bước bắt buộc nếu bạn dùng kem chống nắng mỗi ngày. Dùng dầu tẩy trang hoặc nước tẩy trang trước để hòa tan lớp kem chống nắng, sau đó mới rửa lại bằng sữa rửa mặt để làm sạch sâu lỗ chân lông.

Tại sao lại cần cả 2 bước thay vì chỉ rửa mặt? Đó là bởi tẩy trang có thể xử lý được phần dầu và silicon bám trên bề mặt – việc mà sữa rửa mặt có thể làm chưa tốt. Còn bắt buộc phải dùng sữa rửa mặt thì mới có thể làm sạch được cặn kem và bụi bẩn còn sót lại trong lỗ chân lông sau một ngày dài.

Chọn kem chống nắng dạng “Non-comedogenic”

Soi bảng thành phần vẫn chưa đủ, vì không phải nhãn nào cũng liệt kê đầy đủ, và không phải ai cũng có thời gian đối chiếu từng dòng INCI mỗi khi mua kem chống nắng. Cách nhanh hơn là ưu tiên sản phẩm có ghi rõ “Non-comedogenic” (không gây bít tắc) trên bao bì, kết cấu dạng sữa hoặc gel lỏng, mỏng nhẹ.

Lưu ý: “Non-comedogenic” là nhãn tự công bố của nhà sản xuất, không có cơ quan quản lý nào cấp chuẩn hay yêu cầu kiểm chứng trước khi in lên bao bì. FDA từng nói rõ điều tương tự với nhãn “hypoallergenic”: thuật ngữ này mang nghĩa gì là do hãng tự quyết định. Vì vậy, hãy coi “Non-comedogenic” là một điểm cộng đáng tham khảo, và vẫn nên thử sản phẩm trên một vùng da nhỏ trước khi dùng cho cả mặt.

Thoa đúng liều lượng và kỹ thuật

Liều lượng chuẩn cho toàn mặt là khoảng 1 thìa cà phê, tương đương lượng kem trải hết chiều dài ngón trỏ và ngón giữa. Cách thoa cũng ảnh hưởng không kém liều lượng: chấm đều kem thành nhiều điểm trên mặt rồi vỗ nhẹ nhàng cho kem tán đều, thay vì miết mạnh một chỗ. Miết mạnh vừa dễ khiến kem vón cục ở nếp gấp, vừa tạo ma sát không cần thiết lên vùng da đang có mụn.

Da đang bị mụn thì có nên tiếp tục dùng kem chống nắng?

Câu trả lời là: có, và trong giai đoạn da đang có mụn, việc này còn quan trọng hơn bình thường khi mang lại nhiều lợi ích như:

• Ngăn thâm mụn: tia UV kích thích da sản sinh melanin nhiều hơn ở vùng đang viêm. Một nốt mụn không được che chắn trong lúc này có thể để lại vết thâm đậm và kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm.
• Không để vết thâm kéo dài hơn sau khi mụn đã lặn: ngay cả khi nốt mụn đã xẹp, vùng da đó vẫn đang trong quá trình phục hồi và rất nhạy với ánh nắng. Bỏ qua kem chống nắng ở giai đoạn này khiến vết thâm cũ đậm trở lại và ở lại lâu hơn nhiều so với bình thường.
• Bảo vệ da khi đang điều trị: nếu bạn đang dùng BHA, Retinol hay kháng sinh trị mụn, da sẽ nhạy cảm hơn hẳn với ánh nắng, do đó cần dùng kem chống nắng phổ rộng mỗi ngày trong giai đoạn này.

Với trường hợp mụn viêm, da đang uống thuốc trị mụn đường uống, mụn có vết thương hở, Sumdfine đã trả lời riêng từng trường hợp trong bài viết: Bị mụn có nên bôi kem chống nắng không.